ben, birşeyi, hiç mi hiç, az sevemedim; hele 'orta' sevemedim: hep çok sevdim.

Elimi kalbime iyice bastırarak, bu bedeblerin son sıcaklıklılarını duymak.,: ileriye doğru yürürken, bu son sıcaklığı olsun -ne umut!- korumak istiyorum.

Jonathan işaret listesine devam etti. 1631’de İngiliz William Oughtred’ın bulduğu “x” işareti. Ondan kısa bir süre önce, başka bir İngiliz, Thomas Harriot tarafından bulunan küçük’ün ve büyük’ün yatık v’leri, “” ve “>”. 1525’de Alman Rudolff’un bulduğu kare kökün √¯’si. Küp kök için √¯√¯√¯üç tane , dördüncü kuvvetin kökü için dört tane: √¯√¯√¯√¯ ………………………………………………………………………………………….. Jonathan kitabı karıştırdı ve buldu: Bir İngiliz daha , John Wallis, yatık “sekiz”le gösterilen sonsuz işaretini bulan odur. O da bir hekim. Üçüncü bu! …………………………………………………………………………………………….. -Dördüncü hekim! Matematikçilerin şair olduğu söylenir. Tabiptir onlar, evet! Normal, ekleme, kırık sayılar… Evet Chuquet’nin… “2x4’üncü kuvvet”i göstermek için yaptığı iş sadece “kuvvet”i kaldırmak ve yerine 4: 24’ü koymak olmuştur. Ve sayı paydada olduğunda onu paya çıkarmış ve üssün önüne de bir “-” işareti koymuştur. Cin gibi adam.

Bu bölümde kahraman François Viéte adlı biri galiba, Harflerin Adamı diyorlar kendisine! Ondan önce şurada burada bazı nicelikler harflerle gösteriliyordu. Ama yalnızca bilinmeyen nicelikler. Viéte her tarafı harflerle doldurdu, hem bilinen hem de bilinmeyen nicelikleri göstermek için. Yalnızca büyük harf kullandı: Bilinmeyenler için A, O, I, ünlüleri…bilinenler için B, C, D, ünsüzleri. Ve şimdi de tarihsel bağlam: Fransa o dönemde din savaşlarını yaşıyordu, Guise dükünün, IV. Henri’nin öldürülmesi, Saint-Barthélemy katliamı vb. Bir gün kralın adamları İspanyolların, Katoliklere gönderdikleri şifreli mektupları ele geçirdiler. Şifreleri çözmek mümkün değildi. Yaklaşık 500 farklı karakterde yazılmıştı bunlar! IV. Henri Viét’e verdi bunları……………………………………………………………………………... Birkaç on yıl atlıyoruz ve Descartes’e geliyoruz, dedi Jonathan. O, büyük harflerin yerine küçük harfleri getirdi ve alfabenin ilk harflerinin, a, b, c…’nin bilinen nicelikleri, ve son harflerinin z, y, x…’in bilinmeyenleri göstermesine karar verdi. Üslerin bugünkü yazılış biçimini de O getirmiştir.

Bu bela √¯-1’in yerini bugünkü durumuyla bildiğimiz sembolün alması için 1777 yılını, Leonhard Euler’i beklememiz gerekti. Euler √¯-1 =i’yi (sanal i) getirdi!

Tarihin belli anlarında çözemedikleri bir problemle karşı karşıya kalan bazı matematikçiler yanlış işler yapmaya sürükleniyorlar. Çalışma odalarının gizliliği içinde gerçekleştiriyorlar bu işleri. Daha ileri gitmek istediklerinde, o zamana kadar çalıştıkları ortamı terk etmek zorunda kalacaklarını biliyorlar. Alis gibi aynanın öteki tarafına geçiyorlar. Orada terk ettikleri dünyada geçerli olan yasaların erişemeyeceği bir yerde,durumu kurtarmalarını sağlayacak karmaşık ama etkili işler yapıyorlar. Sonra tekrar aynanın beri tarafına geçerek cesaretleriyle güçlenmiş ve yeni hünerleriyle zenginleşmiş olarak, kendileri ya da ardılları, aynanın öbür tarafında doğmuş bu yeni şeyleri benimseyebilmek amacıyla matematik evrenini büyütmeye çalışıyorlar. Negatif sayılarda, irrasyonellerde, sanallarda vb. her zaman aynanın öbür tarafına geçilebilir, yeter ki harikalarla dolu olarak dönülsün oradan!

Matematikte, devrimler, meşruiyetlerini ve geçerliliklerini her zaman koruyacak olan eski dünyaları yıkarak gerçekleşmezler.Yeni evrenler kurarak gerçekleşirler ve bunlar kendilerinden öncekileri ya içlerine alırlar ya da yanlarına yerleşirler onların. Yeni şeyler eskileri asla ortadan kaldırmazlar.Dedeler ve torunların birlikteliği en güzel örnektir buna.

Tekrar işaretlere dönerek , + ve - ’nin, bir ticaret aritmetiği kitabında nasıl ortaya çıktığını anlattı ona.1489 yılında Widmann adında birisi içinde mal bulunan sandıkları işaretlemek amacıyla kullandı bu işaretleri. Sandıklara lagels deniyordu.Dolu bir sandık 4 centner ağırlığında olmalıydı. Tam ağırlık bulunamadığında kapakta belirtilmesi gerekiyordu bunun. Eğer bir sandık 4 center’dan biraz eksik çıkmışsa, diyelim 10 kilo eksik çıkmışsa uzun bir yatay çizgi çekiliyor ve “4c-10k” yazılıyordu.Tersi olursa, diyelim sandıkta 10 kiloluk bir fazla çıkmışsa fazlalığı göstermek için yatay bir çizgi, üstüne bir de küçük bir çizgi çiziliyordu: “4c+10k” . İşaretler tahta sandıklardan hesap için kullanılan kağıtlara ve de ticaretten cebire geçti.

Mösyö Ruche hiçbir zaman militan olmamıştı ama, siyasal bir duyarlılığı da vardı;vaktiyle Direniş hareketine katılmış olması, siyasal, ideolojik, dinsel ya da ekonomik her türlü teröre karşı derin bir nefret duymasına yol açmıştı. Basitti mesele , baskıdan nefret ediyordu; kafasında , onu, kendiliğinden, zalimin karşısında zulüm görenin yanına çeken bir tür üstü örtülü aksiyom vardı.

"... Yüzyıldır hiç konuşmadım, hep bekledim, karanlıkta bekledim, yalnızlıkta bekledim, yalnızlığımda bekledim. Kitaplar okudum, filmler seğrettim, düşünceler geliştirdim. Hayatıma değğin sahneler yazdım, sahneler tasarladım, bunları canlandırmak istedim, ümit ettim, düş kurdum, gelecek biriktirdim. Erteledim, erteledim. Yüzyıldır hiç konuşmadım, hiç konuşamadım.Hiç kimseyle konuşamadım. KİMSE. KİMSE. KİMSE.Kim, kimin kimsesi olabiliyor ki sevgili prensim?Herkes önünde sonunda kendi kendinin kimsesi oluyor.Hiç kimse yoktu ki zaten, nasıl olabilirdi hem? Bütün çevremi uykunun kundağı sarmışken, sarmalamışken? Düşlerimin sessizliğinde yaşadım. Düşlerimin sessizliğini, sesizliğin karabasanını, nasıl anlatabilirdim size? Uçucu görüntüler ve büyük bir sessizlik içerisinde ayak sürüdüm bunca yıl. Tek bir sözcük, tek bir sözcük bile etmeden, düşlerimin sessizliğinde yaşadım. Tek bir sözcük, tek bir, tek...